Գլխավոր » Խոջալուի միֆը. վկայում են ադրբեջանցիները

Խոջալուի միֆը. վկայում են ադրբեջանցիները

xocaluՍալման Աբասով, Խոջալուի 66­ ամյա բնակիչ. «Տեղի ունեցած ողբերգությունից մի քանի օր առաջ հայերը ռադիոկապով բազմիցս հայտնել էին մեզ, որ քաղաքը պիտի գրավեն, և պահանջում էին, որ մենք այն լքենք: Խոջալուում տևական ժամանակ ուղղաթիռներ չէին իջնում, եւ պարզ էր, որ ոչ ոք մեր ճակատագրի մասին չի մտածում, որ այն որեւէ մեկին չի հետաքրքրում: Գործնականում ոչ մի օգնություն չստացանք: Ավելին, երբ հնարավոր էր քաղաքից դուրս բերել կանանց, երեխաներին ու ծերերին, մեզ համոզեցին, խոստացան, որ շուտով ձեռնարկվելու է Ասկերանը գրավելու ևԽոջալուի շրջափակումը ճեղքելու ռազմական գործողություն: Բանը դրան չհասավ… ինչո՞ւ մեզ խաբեցին, ինչի՞ համար զոհվեցին մեր երեխաները, դրա համար ո՞վ է պատասխան տալու»:
Ադրբեջանցի լրագրող Չինգիզ Մուստաֆաևի խոսքերով Դերեբեյում իրենց դիրքից 700 մետր հեռավորության վրա ավելի քան 50 ցաքուցիր դիակ կար: Նրա համար այդպես էլ դող հարուցող հանելուկ մնաց այն, որ դիակների մեջ ադրբեջանցի  10 քաղաքացի անհոգ ման էին գալիս: Նրանք Աղդամից էին, զինվորական համազգեստով:

Խոջալուի քաղաքապետ  Էլման Մամեդով. «Փետրվարի  25-­ի ժամը 20:30­-ին հաղորդում ստացվեց, որ թշնամու տանկերն ու զրահամեքենաները քաղաքի շուրջը մարտական դիրքեր են զբաղեցնում, ինչը մենք ռադիոկապով հայտնեցինք բոլորին: (Ի դեպ, դեռևս փետրվարի 24-­ին ես զանգահարեցի Աղդամ և հաղորդեցի, որ հայ մարտիկներից մեկը, որին բռնել էինք, տեղեկացրել է մոտալուտ հարձակման մասին… ոչ մի արձագանք): Ես խնդրեցի ուղղաթիռներ ուղարկել, որպեսզի դուրս բերենք ծերերին, կանանց ու երեխաներին: Օգնություն այդպես էլ չեկավ»…

«Խոջալուի  դեպքերը » հետաքննող հանձնաժողովի  ղեկավար  Ռամիզ  Ֆաթալիևի խոստովանությամբ , Բաքվի իշխանությունները բնակիչներին շրջափակված քաղաքում դիտմամբ են թողել և չեն տարհանել. «Համարվում էր, որ եթե բնակչությանը տարհանեինք, ապա դրանով իսկ հայերին կհրավիրեինք զբաղեցնել ավանը: Այսինքն՝ հայերին ինքներս դրդեցինք հարձակման: Նույնիսկ Անվտանգության խորհրդի անդամները գիտեին, որ հայերը չեն կարող իրականացնել ցեղասպանությանը հարիր գործողություն: Կարծում էին, որ եթե ժողովուրդն այդտեղից հեռանա, մենք կհանձնենք Խոջալուն»:

xocali_arm
Խոջալուի օպերացիայի քարտեզը և խաղաղ բնակիչների ելքի ուղին

Խոջալույում կատարված իրադարձությունների վերաբերյալ իր սեփական տեսակետը մեկնաբանելու պատճառով ադրբեջանցի նախկին քաղբանտարկյալ, ընդդիմադիր լրագրող Էյնուլլա Ֆաթուլաևը 2007 թ-ին, ձերբակալվել է 4 տարի ժամկետով: Նա դեռևս մնում է իր այն տեսակետին ,որ Խոջալուի սպանությունների համար պատասխանատու են ադրբեջանցի, այլ ոչ թե հայ զինվորները, ինչպես դա ներկայացվում է Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից: Ֆաթուլլաևը նշում է, որ Ադրբեջանում գործող բռնատիրական վարչակարգը փորձում է օգտագործել« Խոջալուի իրադարձությունները» իր քաղաքական հակառակորդներին հետապնդելու գործում: «Բայց հանուն արդարության խոստովանեմ, որ մի քանի տարի 30 առաջ պատահեց, հանդիպեցի Նաֆթալանում ժամանակավորապես բնակվող Խոջալուից փախստականների, որոնք ինձ բացորոշ խոստովանեցին, որ Խոջալուի վրա ռուս­հայկական զորքի համակազմի լայնածավալ հարձակման նախօրեին քաղաքը գտնվել է շրջափակման մեջ: Եվ հարձակումից դեռ մի քանի օր առաջ հայերը անընդմեջ բարձրախոսով բնակչությանը նախազգուշացրել են պլանավորված ռազմական գործողության մասին, քաղաքացիական բնակչությանը առաջարկել են լքել ավանը և շրջափակումից դուրս գալ հումանիտար միջանցքով՝ Քար­Քար գետի երկայնքով: Հենց խոջալուցիների խոսքով, իրանք օգտվել են այդ միջանցքից եւ, իրոք, միջանցքից այն կողմ գտնվող հայ զինվորները նրանց վրա չեն կրակել: Ադրբեջանի Ժողճակատի գումարտակների զինվորներից ոմանք բնակչության մի մասին դուրս են բերել դեպի Նախիջևանիկ գյուղը, որը այդ միջոցում գտնվում էր հայերի Ասկերանի գումարտակի վերահսկողության ներքո: Իսկ մնացած մասը Աղդամի շրջանի մերձակայքում ընկել է հրետակոծության տակ»։ Ըստ Է․ Ֆաթուլաևի՝ տարհանել էին միայն ընտանի անասուններին և որոշ ադրբեջանցիների, մինչդեռ մսխեթցի թուրքերը թողնվել էին բախտի քմահաճույքին:

Ջուլիա Գասպարյան

ԵՊՀ Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ

4-րդ կուրս

Հրապարակման մեջ օգտագործված տեղեկատվությունը վերցված է  «Ի՞նչ է պատահել Խոջալուում» գրքից և http://xocali.net/ha/index.html  կայքից: